Rau Trà Quế: làng rau Hội An bón cho luống rau bằng rong sông

Người trồng rau Trà Quế lót luống bằng rong vớt từ đầm và sông Để Võng. Cách làm này có tác dụng gì, làng trồng những loại rau nào và một chuyến ghé thăm ra sao.

Món cao lầu Hội An

Tóm tắt lựa chọn

Tiếng thơm của rau Trà Quế gắn một phần với rong, loại thực vật thủy sinh người dân vớt từ đầm Trà Quế và sông Để Võng, phơi khô rồi vùi dưới đất để bón lót. Làng cách phố cổ Hội An khoảng 3 km, nghề trồng rau được ghi danh di sản phi vật thể quốc gia năm 2022, và làng được UN Tourism công nhận là Làng du lịch tốt nhất năm 2024. Đây là ruộng đang canh tác, nên hãy đi sớm, hỏi trước và đừng giẫm lên luống.

Lớp rong dưới mặt đất làm gì

Điều đáng kể ở Trà Quế là một cách làm rất lao động. Sài Gòn Giải Phóng mô tả năm 2015: san phẳng đất, vớt rong từ sông, ao, phơi khô ngay trên đất rồi vùi dưới lớp đất trước khi trồng. Một người trồng rau nói không có lớp rong thì rau không tươi xanh. Báo Văn hóa nêu nguồn rong là đầm Trà Quế và sông Để Võng, coi việc bón lót này là bí quyết tạo mùi thơm của rau làng.

Một lưu ý về dịch thuật: rong hay bị dịch sang tiếng Anh là seaweed hoặc algae, nhưng các nguồn tả thực vật vớt từ nước ngọt hoặc lợ, không nêu tên loài. Hãy hỏi người trồng gọi nó là gì và lấy ở đâu.

Rau trên luống và câu hỏi về cao lầu

Báo Văn hóa kể những loại thực sự được trồng: sả, tỏi, hẹ, hành, rau tần, rau húng, ngò, diếp cá, rau má, rau đắng; một số loại còn dùng làm thuốc dân gian. Danh sách này có ích khi đến nơi, vì luống rau nhìn chỉ thấy xanh cho đến khi người trồng vò nhẹ một lá cho bạn ngửi. Hãy xin ngửi thay vì tự hái.

Bạn sẽ hay nghe Trà Quế cung cấp rau cho cao lầu Hội An. Cao lầu có rau, như bài về cao lầu trên trang này đã nói, và Trà Quế là làng rau nổi tiếng của phố, nên điều đó nghe hợp lý. Nhưng các nguồn chúng tôi mở không xác nhận cho quán nào cụ thể, nên hãy hỏi thẳng bếp thay vì lặp lại.

Làng cũ, hai con số tuổi, một danh hiệu đáng kể

Tuổi của Trà Quế được nói khác nhau. Một bài của Báo Văn hóa năm 2023 nói nghề hình thành hơn 300 năm, bài khác cùng báo nói làng hơn 500 năm, còn Sài Gòn Giải Phóng ghi làng có từ thế kỷ 16. Đó là những thứ khác nhau được đo, và không con số nào nên trích như chính xác tuyệt đối.

Các danh hiệu thì rõ hơn. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh nghề trồng rau Trà Quế vào di sản phi vật thể quốc gia tháng 4/2022. Tháng 11/2024, UN Tourism chọn làng trong số hơn 260 hồ sơ từ 60 quốc gia; Việt Nam có ba làng trong danh sách này, cùng Thái Hải và Tân Hóa. Quy mô làng khá khiêm tốn: 202 hộ trên 18 ha.

Hữu cơ ở đây nghĩa là gì và không nghĩa là gì

Sài Gòn Giải Phóng và Báo Văn hóa đều gọi cách trồng ở Trà Quế là hữu cơ; báo sau nói kết hợp truyền thống với hiện đại, phân không có hóa chất. Đó là mô tả báo chí. Chúng tôi không tìm thấy chứng nhận cho từng hộ, nên hãy xem hữu cơ là điều cần hỏi: luống này có dùng gì ngoài rong và phân ủ không, rau bạn mua có từ đó không.

Với người mê ăn uống, lợi ích thực tế là hiểu mùa vụ. Rau là cây trồng ngoài đồng, nên thứ bạn thấy tùy thời tiết và vòng luân canh. Nếu Hội An vừa bị ngập, như cuối tháng 10/2025, đừng mong cánh đồng giống trong tờ quảng cáo. Hãy hỏi tình hình trước khi dành nguyên buổi sáng.

Ghé thăm mà không giẫm lên điều cốt lõi

Báo Văn hóa mô tả chương trình một ngày gồm xới đất, giâm rau, bón phân, thu hoạch và nấu ăn; một bài sau đó thống kê làng có 23 cơ sở lưu trú và 16 nhà hàng. Hãy so sánh gói tham quan: bao nhiêu thời gian ở ruộng, bao nhiêu trong bếp, bao nhiêu chỉ để chụp ảnh.

Nếu tự đạp xe đến, hãy nhớ đây là sinh kế của người ta. Đi đúng đường, hỏi trước khi chụp người đang làm việc, và đừng hái gì. Làng cách phố cổ khoảng 3 km. Lễ hội Cầu Bông mồng 7 tháng Giêng âm lịch tưởng nhớ người khai canh, ngày tổ chức nên kiểm tra lại mỗi năm.

Phố cổ Hội An

Câu hỏi thường gặp

Rau Trà Quế có thật được bón bằng rong không?

Báo chí mô tả người dân dùng rong từ đầm Trà Quế và sông Để Võng để bón lót. Tiếng Anh hay dịch là seaweed, nhưng các bài báo không nêu tên loài.

Rau ăn với cao lầu có phải từ Trà Quế không?

Người ta hay nói vậy và điều đó hợp lý, nhưng chúng tôi chưa xác nhận được cho từng quán cụ thể. Hãy hỏi bếp lấy rau ở đâu.