Cà phê muối: ly cà phê của Huế bắt đầu từ đâu và nên nếm thế nào
Cà phê muối Huế được cho là ra đời năm 2010 tại một quán trên đường Nguyễn Lương Bằng. Ai đã tạo ra, vì sao muối có tác dụng và cách nếm đúng là gì.

Tóm tắt lựa chọn
Cà phê muối thường được gắn với quán do chị Hồ Thị Thanh Hương và anh Trần Nguyễn Hữu Phong mở trên đường Nguyễn Lương Bằng, Huế, năm 2010. Cách pha quen thuộc gồm sữa đặc, kem muối và cà phê phin, khuấy đều trước khi uống, nóng hoặc đá. Báo chí mô tả muối làm dịu vị đắng và làm nổi vị ngọt. Hãy khuấy kỹ rồi nếm trước khi quyết định thêm đá, và xem câu chuyện tình đằng sau chỉ là chuyện kể, không phải lịch sử.
Thức uống trẻ, gốc gác được ghi chép khá rõ
Nhiều món Việt có nguồn gốc tan vào truyền thuyết, còn món này có tên người và tên đường. VnEconomy cho biết hai chủ quán nói với CNN Travel rằng họ nghĩ ra món này năm 2010, khi mở quán đầu tiên trên đường Nguyễn Lương Bằng. VnExpress năm 2020 viết món xuất hiện khoảng mười năm trước đó, và cây bút Luke Digweed của Vietnam Coracle cũng ghi công cho đôi vợ chồng anh Phong, chị Hương, nói công thức được giữ kín đến cuối thập niên 2010.
Một lưu ý về địa chỉ: số nhà được công bố không thống nhất, nên hãy xem bản đồ mới nhất. Việc cho muối vào cà phê nói chung thì khó truy nguồn hơn, độc giả của Coracle kể cả chuyện thủy thủ từng làm vậy. Điều được ghi chép rõ là tên gọi và thức uống cụ thể này ở Huế.
Chuyện tình là cảm hứng, không phải lịch sử
VnExpress kể lại câu chuyện chị Hương đọc được khi đang tìm ý tưởng: chàng trai run rẩy trong buổi hẹn đầu xin thêm muối vào cà phê, về sau vợ pha cho anh mỗi sáng, đến khi anh mất chị mới biết anh chẳng hề thích. Chuyện rất đẹp, nhưng được kể như nguồn cảm hứng, không ai khẳng định nó có thật.
Động cơ kinh doanh của hai chủ quán thú vị hơn. Họ nói với CNN Travel rằng muốn quán khác biệt, và chọn cái tên để gây chú ý vì nhiều người chỉ nghĩ cà phê đi với đường hoặc sữa. Ý kiến của khách sau đó định hình công thức. Từ chỗ bị nghi ngờ, quán đạt 500 đến 700 ly một ngày vào năm 2020, theo VnExpress.
Trong ly thực sự có gì
VnExpress mô tả cách làm gốc: sữa đặc dưới đáy, một lớp sữa chua trộn muối, phin nhôm đặt trên cùng. Sau khoảng ba phút, cà phê đen nhỏ giọt vào lớp muối, rồi khuấy lên. VnEconomy nói đơn giản hơn: sữa đặc, cà phê đen và kem mặn, nóng hoặc đá. Coracle cho biết nền là robusta.
Ba chi tiết đó giúp nhận ra bản sao. Nếu ly đến tay đã pha sẵn trong cốc nhựa, đó là thức uống dựa trên ý tưởng chứ không cùng cách làm. Tác giả Coracle cho rằng bản pha sẵn yếu hơn. Đó là một ý kiến, nhưng bạn tự kiểm chứng được bằng cách gọi bản phin khi quán có cả hai.
Vì sao muối có tác dụng và nếm thế nào
Hai chủ quán giải thích đơn giản: sữa đặc cân bằng vị đắng, muối làm vị ngọt nổi lên. VnExpress nói muối làm dịu đắng và làm ly cà phê tròn vị hơn. Coracle ví với caramel muối, một cách nói gọn khá đúng nếu bạn biết vị đó. Món này không cần nhiều muối, nên nếu thứ đầu tiên bạn cảm nhận là mặn, có lẽ ly đó đã pha chưa khéo.
Hãy nếm theo từng bước. Nhấp một chút kem nếu kem nằm trên mặt, khuấy thật đều, rồi nếm lại khi chưa thêm đá. Ngụm thứ hai cho biết độ cân bằng. Đá nên cho sau vì tan nhanh trong trời nóng. Phàn nàn phổ biến là ngọt quá, nên nếu thích vị cà phê hơn, hãy dặn ít ngọt.
Uống ở Huế và giá tiền cho biết điều gì
Món này đã lan thật sự: VnExpress nhắc đến Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM, còn Coracle kể nó đi khắp miền Trung rồi ra cả nước. Vậy không cần đến Huế mới uống được. Lý do nên thử ở đây là để so sánh: một ly ở quán bình dân, một ly ở quán chỉn chu hơn, rồi xem kem, độ ngọt và độ đậm thay đổi thế nào.
VnExpress ghi 15.000 đồng một ly ở quán giản dị trên Nguyễn Lương Bằng và 27.000 đến 35.000 đồng ở nơi khác, nhưng đó là năm 2020, nên hãy đọc như tỉ lệ chứ không phải giá hiện tại. Cà phê muối Huế rất hợp với một buổi đi bộ trong Thành nội hay lúc trú mưa. Một ly cà phê vợt ở Sài Gòn sau đó sẽ là phép so sánh thú vị về cách pha.
Câu hỏi thường gặp
Ai là người tạo ra cà phê muối Huế?
Báo chí ghi nhận chị Hồ Thị Thanh Hương và anh Trần Nguyễn Hữu Phong, hai người nói đã tạo ra món này năm 2010 tại quán đầu tiên ở Huế. Việc cho muối vào cà phê nói chung thì có từ lâu và khó truy nguồn.
Cà phê muối có mặn không?
Không nên mặn rõ. Các nguồn mô tả sự cân bằng làm dịu đắng và làm nổi ngọt, có người ví với caramel muối, vì vậy hãy khuấy đều rồi mới đánh giá.


