Chợ Bình Tây: khoảng sân của một đầu mối Chợ Lớn vẫn giữ nhịp cho cả khu

Bình Tây là đầu mối bán sỉ của Chợ Lớn, xây quanh một khoảng sân và gắn với tên Quách Đàm. Chợ vận hành thế nào, chỗ nào câu chuyện chưa chắc và nên đến lúc nào.

Chùa Bà Thiên Hậu tại Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt lựa chọn

Chợ Bình Tây là đầu mối bán sỉ của Chợ Lớn, công trình kiến trúc Hoa – Pháp khoảng năm 1928 xây quanh sân giữa, báo chí ghi công thương gia Quách Đàm. Chợ phục vụ tiểu thương trước, nên giờ sớm dành cho hàng sỉ, khách lẻ len vào quanh đó. Hãy đi buổi sáng để xem buôn bán và đi muộn hơn để mua thoải mái. Giờ giấc các nguồn khác nhau rất xa, còn các phố thuốc Bắc ở quận 5 cũ là điểm kết hợp hợp lý.

Hãy bắt đầu từ khoảng sân

Hầu hết các chợ được đọc từ mặt phố, còn Bình Tây dễ đọc hơn từ chính giữa. Cẩm nang Vietnam Airlines mô tả khu chợ hai tầng, bố cục đối xứng với sân giữa lấy sáng và gió; Green SM thêm tháp đồng hồ và hồ nước với ghế đá. Tượng bán thân Quách Đàm đặt ở đây, Saigoneer ghi là trước đài phun nước. Vietnam Airlines cho biết tượng gốc chuyển về Bảo tàng Mỹ thuật thành phố và tiểu thương góp tiền làm tượng thay thế.

Bố cục chính là điểm đáng xem. Hàng hóa chảy qua các cổng và lối đi quanh chu vi, còn khoảng sân là một trong số ít nơi tạm dừng của tòa nhà đông đúc. Hãy tìm nó trước, vì nó cho bạn điểm mốc khi các lối đi bắt đầu giống nhau.

Quách Đàm và một mốc năm cần cẩn trọng

Phiên bản phổ biến khá đơn giản: thương gia người Hoa giàu có xây chợ năm 1928. Tiểu sử trên Saigoneer làm mọi thứ phức tạp theo hướng hữu ích. Sinh năm 1863 ở Quảng Đông, ông buôn chai lọ, da trâu, bong bóng cá trước khi giàu lên nhờ gạo, đến năm 1923 nhà máy của ông xay khoảng 1.000 tấn thóc mỗi ngày. Chợ mang tên Bình Tây đã có từ cuối thập niên 1870, và tờ Echo Annamite đăng cáo phó ông năm 1927.

Vì vậy ông khó có thể thấy tòa nhà năm 1928 hoàn thành, dù con số 86 năm sử dụng của SGGP năm 2014 ủng hộ mốc này. Vietnam Airlines ghi chung thập niên 1920. Điều đứng vững là hình dáng câu chuyện: một gia sản buôn bán gắn với sông nước Chợ Lớn, và khu chợ nằm trong cùng mạng lưới thương mại, với bến từng tấp nập tàu thuyền.

Cách đọc một đầu mối đang làm việc

SGGP dẫn lời quận gọi đây là chợ đầu mối của thành phố và quận. Vietnam Airlines liệt kê vải, quần áo, thuốc Bắc, hải sản khô, đồ bếp, gia vị và nhiều thứ khác. Chồng kiện hàng hay sạp chỉ bán theo tá chính là khu chợ đang làm đúng việc của nó, bán lẻ là việc phụ của nhiều tiểu thương.

Vì vậy, cũng như chợ Đồng Xuân ở Hà Nội, hãy hỏi trước sạp có bán lẻ không. Tránh đường cho xe đẩy. Green SM cho biết buổi sáng đông hàng sỉ nhất, buổi chiều vắng hơn và dễ mua lẻ hơn. Đi sáng để xem buôn bán, đi muộn để mua yên ổn. Hãy chọn theo điều bạn muốn.

Tòa nhà sửa đi sửa lại mà vẫn cố giữ ngói

Đây là công trình cũ với lịch sử sửa chữa khá gần. SGGP ghi chợ thêm một tầng năm 1991, và năm 2014 đưa tin kế hoạch nâng cấp toàn diện khoảng 105 tỉ đồng, phần lớn do tiểu thương đóng góp, giữ loại ngói gốc với mẫu được Sở Văn hóa duyệt. Pháp Luật TP.HCM năm 2016 cho biết dự án nâng nền khoảng 30 cm, còn hơn 1.400 sạp và dự kiến xong cuối năm 2018.

Chúng tôi chưa xác nhận được ngày hoàn thành từ các nguồn đã mở. Điều quan trọng với du khách là kế hoạch đặt mục tiêu giữ hình thức cũ. Hãy ngước nhìn mái trước khi nhìn hàng hóa, rồi tự xem lời hứa ấy còn đọc được bao nhiêu.

Giờ chợ và các phố thuốc gần đó

Giờ chợ cần kiểm tra. Vietnam Airlines ghi 6:00–18:00, còn Green SM nói bắt đầu khoảng 2:00 và chạy đến 22–23:00. Có thể hai nguồn nói về hai thứ khác nhau, như sạp sỉ và cả khu chợ, nhưng đều không phải thông báo chính thức. Hãy đi buổi sáng, đừng trông vào phần trong nhà lúc muộn.

Muốn đi một vòng Chợ Lớn rộng hơn, Viet Nam News năm 2017 tả hàng trăm tiệm thuốc đông y quanh Lương Nhữ Học, Triệu Quang Phục, Hải Thượng Lãn Ông ở quận 5 cũ. Các tour thành phố khi đó nối những phố này với chùa Thiên Hậu và chính chợ Bình Tây. Nghề thuốc là anh em gần của nghề buôn ở chợ, nên hai nơi hợp thành nửa ngày rất tự nhiên.

Câu hỏi thường gặp

Quách Đàm có xây chợ Bình Tây không?

Báo chí ghi công ông, nhưng chợ mang tên này đã có từ cuối thập niên 1870, và cáo phó của ông xuất hiện năm 1927, trước mốc 1928 thường gắn với tòa nhà hiện nay.

Nên đến chợ Bình Tây lúc nào?

Buổi sáng xem buôn sỉ đông nhất; buổi chiều được cho là vắng hơn, dễ mua lẻ. Giờ công bố mâu thuẫn nhau, nên đừng tính chuyện đến muộn.