Vì sao bãi biển Hội An cứ đổi thay: An Bàng, Cửa Đại và xói lở bờ biển

Cửa Đại mất rồi lấy lại cát, An Bàng cũng đối mặt xói lở. Nghiên cứu nói gì về nguyên nhân, giải pháp đang làm và cách chọn một ngày biển có trách nhiệm.

Bãi biển An Bàng Hội An

Tóm tắt lựa chọn

Bãi biển Hội An thay đổi liên tục vì bờ biển đang thiếu cát. Các nghiên cứu và cơ quan chức năng chỉ ra việc phù sa từ lưu vực Thu Bồn giảm, nạo vét, kè của khu nghỉ dưỡng đẩy xói lở sang chỗ khác, và bão mạnh hơn. Cửa Đại đã mất rất nhiều bãi, rồi hồi phục một phần nhờ kè ngầm và bơm cát, trong khi một dự án ven biển dự kiến chạy đến cuối năm 2026. Trước khi đặt phòng, hãy hỏi bãi gần khách sạn tháng này ra sao, đừng mặc định dải cát nào cũng còn đó.

Bắt đầu từ một bờ biển thiếu cát

Bãi biển là một ngân sách đang chuyển động. Cát đến từ sông và dọc bờ, rồi đi theo sóng và dòng chảy. Ngân sách của Hội An đã thâm hụt. Lê Đình Mầu và cộng sự trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Biển cho biết trước đây bồi tụ lớn hơn xói lở ở Cửa Đại, nhưng từ năm 2000 xói lở vượt lên. Báo Nông nghiệp và Môi trường dẫn con số mất 112 ha trong năm năm đến 2021, và tỷ lệ đường bờ bị xói lở tăng từ khoảng 36 phần trăm giai đoạn 2016 đến 2017 lên 95 phần trăm một năm sau đó.

Việt Nam News năm 2024 ghi bờ lùi khoảng 100 mét. Các đoạn và giai đoạn khác nhau cho những con số khác nhau, nên điều đáng chú ý là xu hướng đi xuống chứ không phải số lẻ.

Bốn nghi phạm, và vì sao trách nhiệm là chung

Không nguồn nào quy về một nguyên nhân. Nghiên cứu năm 2019 nêu tương tác giữa công trình cứng với sóng, cùng nạo vét cửa Thu Bồn, được cho là làm giảm nguồn cát dọc bờ. Báo Nông nghiệp và Môi trường thêm tình trạng thiếu bùn cát từ lưu vực Vu Gia, Thu Bồn, còn bài năm 2019 của Dân Trí dẫn ý kiến về nạo vét cát, kè của khu nghỉ dưỡng, mất rừng phi lao và đụn cát, cùng các đập thuỷ điện. Việt Nam News nhấn mạnh biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

Chuyện khu nghỉ dưỡng là dễ thấy nhất. Bức tường cứng bảo vệ đất phía sau nhưng đổi cách sóng phản xạ, và xói lở chuyển sang nhà bên cạnh. Báo Nông nghiệp và Môi trường viết các công trình cục bộ chỉ chuyển vấn đề từ nơi này sang nơi khác. Vì vậy một bức kè trước khách sạn là một phần lịch sử của cả hệ thống. Suốt quãng thời gian đó, bờ biển Hội An thuộc tỉnh Quảng Nam; nay đã thuộc thành phố Đà Nẵng.

Đã thử những gì trên bãi cát

Việt Nam News kể lại trình tự. Giai đoạn 2010 đến 2015, kè bê tông, túi địa kỹ thuật và ống geotube tốn hơn 140 tỷ đồng mà bờ vẫn xói. Các dự án sau làm kè ngầm và bơm cát, giúp Cửa Đại dần hồi sinh. Một dự án lớn hơn trị giá 42 triệu euro, với khoản vay AFD và viện trợ EU, gồm bảy đê chắn, bảy đê chắn sóng và cát nuôi bãi, dự kiến từ giữa 2024 đến cuối 2026.

Hãy tự kiểm tra tiến độ, vì bài này chưa xác nhận được dự án đã đi tới đâu. Nuôi bãi cũng là việc duy tu chứ không phải thuốc chữa dứt; cát có thể lại đi, như Asia News Network đưa tin đầu năm 2025 về 200 mét bờ Cửa Đại hư hại, phải chống bằng phên tre.

An Bàng không nằm ngoài câu chuyện

An Bàng thường được chào như lựa chọn an toàn. Việt Nam News năm 2024 cho biết xói lở vẫn tiếp diễn trên đoạn hơn một cây số kéo về phía bắc tới An Bàng dù Cửa Đại đã khá hơn. Vậy cách nói trung thực là cả hai thuộc cùng một bờ biển, và bãi đẹp năm nay không bảo đảm hình dạng năm sau.

Khi chọn, hãy tách vài câu hỏi. Ngay trước nơi bạn ở, vào mùa bạn đi, có bãi dùng được không hay chỉ là hàng bao cát? Tắm có dễ chịu không? Độ rộng bãi đổi theo tháng, và bão mùa đông có thể cuốn cát rất nhanh. Ảnh khách đăng gần đây, có ngày tháng, hữu ích hơn bộ ảnh của khách sạn.

Một ngày biển có suy nghĩ hơn

Hãy đi trên lối có sẵn qua các đụn cát còn lại, đừng nhổ cây, vì thảm thực vật giúp giữ cát. Đừng đào hay lấy cát, vỏ sò. Hãy hỏi khách sạn kè của họ kết thúc ở đâu và đoạn bên cạnh ra sao. Nếu bờ của một khu nghỉ trông đổ nát, đừng trèo lên đá hay túi địa kỹ thuật, vì chúng có thể xê dịch và che khuất khe hở.

Tiêu tiền cũng nên nghĩ đến điều này. Một quán ven biển trụ lại ở đoạn đang phục hồi cũng là một phần của sự hồi sinh. Hãy đọc bài chọn ở phố hay ở biển trên trang này, và chừa khả năng đi bộ tới đoạn bãi tốt hơn. Bờ biển nơi đây đang đổi thay ngay khi bạn đến, và nhận ra điều đó cũng là một phần của chuyến đi.

Câu hỏi thường gặp

Bãi Cửa Đại còn đáng đến không?

Một số đoạn đã hồi phục sau khi nuôi bãi, nhưng điều kiện đổi rất nhanh. Hãy xem ảnh có ngày tháng và hỏi tại chỗ trước khi lên kế hoạch, nhất là sau bão.

An Bàng có an toàn trước xói lở không?

Không bãi nào ở đây miễn nhiễm. Việt Nam News năm 2024 ghi nhận xói lở tiếp diễn trên đoạn hướng về An Bàng. Hãy hỏi khách sạn về tình trạng bờ hiện tại.