Tra Kieu, Dong Duong, Thap Mam: Cham-beeldhouwstijlen uit elkaar houden in Da Nang
Een kijkgids voor het Museum voor Cham-beeldhouwkunst in Da Nang: hoe de stijlnamen werken, wat je in drie zalen kunt vergelijken en waarom gepubliceerde dateringen nog steeds uiteenlopen.

Het korte antwoord
In het Museum voor Cham-beeldhouwkunst in Da Nang behandel je Tra Kieu, Dong Duong en Thap Mam zowel als plaatsen als als stijlaanduidingen. De zalen zijn ingedeeld naar de vindplaats van de voorwerpen, terwijl stijlnamen gedeelde kenmerken en globale periodes aanduiden. Thap Mam is het duidelijkst, met gedetailleerde en strakke vormen uit de 12e tot 13e eeuw. Tra Kieu wordt gewaardeerd om zachtere, levendigere figuren. Dateringen verschillen per bron, soms met eeuwen, dus vergelijk eerst de vormen en beschouw de getallen als voorlopig.
Een zaalnaam is een vindplaats; een stijlnaam is een stelling
De regionale zalen van het museum dragen plaatsnamen: Trà Kiệu, Mỹ Sơn, Đồng Dương, Quảng Trị, Thua Thien Hue, Thap Mam, Bình Định en andere. Dat is een praktische erfenis van de manier waarop de École française d’Extrême-Orient en Henri Parmentier de collectie bijeenbrachten. Een plaatsnaam vertelt je waar iets vandaan komt. Een stijlnaam is een later oordeel dat sommige voorwerpen bij elkaar horen vanwege hun uiterlijk.
De Thap Mam-pagina van de stad zegt het ronduit: de naam van de plek werd later gegeven aan een stijl met dezelfde kenmerken. Een voorwerp kan dus in principe onder de ene plaats worden getoond en toch worden besproken in termen van een stijl die naar een andere plaats is genoemd. Vindplaats en datering op het label apart lezen is de eerste gewoonte die de moeite waard is om aan te leren.
Leer het schema niet uit je hoofd voordat je hebt gezien hoe het wiebelt
Een cataloguspagina van het Nationaal Museum voor Geschiedenis van Vietnam geeft een duidelijke volgorde: My Son E1 vóór de 8e eeuw, Dong Duong van de 9e tot het begin van de 10e, Tra Kieu in de 10e en 11e, Chanh Lo in de 11e en 12e, Thap Mam in de 12e en 13e. Dat is een degelijk werkschema, en de onenigheid zit vooral aan de randen.
Het bekendste voorbeeld is de Trà Kiệu-sokkel. De wetenschappelijke datering is verdeeld tussen de 7e eeuw en het begin van de 10e, waarbij de vroegere opvatting steunt op een inscriptie van koning Prakāśadharma. De zaaltekst in Da Nang erkent dateringsverschillen van drie of vier eeuwen bij sommige Tra Kieu-voorwerpen. Als een label en een reisgids elkaar tegenspreken, heb je waarschijnlijk eerder een echt debat gevonden dan een vergissing.
Tra Kieu: let op de dansers op de sokkel
Trà Kiệu wordt geïdentificeerd als Simhapura, de Leeuwenstad, een vroege hoofdstad van Champa. De zaaltekst van de stad prijst de figuren van Tra Kieu om hun zachtheid, levendigheid en de variatie in kostuum, sieraden en houding. Test dat op de sokkel: loop langs alle vier de zijden en zoek de elf apsara’s aan één kant die zingen, juichen en dansen.
De panelen laten ook zien hoe interpretaties veranderen. Onderzoekers hebben er de legende van de stichter van Funan in gezien, scènes uit de Bhāgavata Purāṇa en, tegenwoordig het vaakst, het huwelijk van Rama en Sita uit de Rāmāyaṇa, volgens de interpretatie van Trần Kỳ Phương. Franse archeologen plaatsten de linga-yoni er in de jaren 1930 bovenop; dat deel van het silhouet heeft er dus mogelijk oorspronkelijk niet bij gehoord.
Dong Duong: een boeddhistische wending midden in het verhaal
De meeste bezoekers verwachten overal hindoegoden, dus in de Đồng Dương-zaal verandert de collectie van toonaard. Indravarman II bouwde rond 875 zijn hoofdstad Indrapura en gaf opdracht voor een mahayana-complex dat was gewijd aan Lakṣmīndra Lokeśvara. Amerikaanse bombardementen in augustus 1969 brachten wat daar restte terug tot bakstenen ruïnes, waardoor deze museumstukken als overlevenden ongewoon belangrijk zijn.
De eigen objectenlijst van het museum noemt een beeld dat wordt verbonden met Lakṣmīndra-Lokeśvara en Tara. Volgens een krantenbericht is Tara het enige bronzen stuk dat te zien is, toegeschreven aan de 9e of 10e eeuw. Bekijk het na de dansers van Tra Kieu en vraag je af wat een verandering van materiaal en religie doet met de stilte van een figuur. Als een label een andere datum of identificatie geeft, vertrouw dan het label en niet deze pagina.
Thap Mam: begin bij de dieren
De voorwerpen van Thap Mam komen van een vindplaats in Bình Định die in 1934 op grote schaal werd opgegraven, waarbij ongeveer 58 ton aan artefacten werd verzameld; in 2011 volgde een tweede opgraving. De beschrijving van de stad is ongewoon openhartig: complex en gedetailleerd, maar stereotiep en minder zacht dan eerder werk, waarna het verval zou volgen. Neem dat oordeel niet ongezien over.
Het Thap Mam-altaar, met leeuwen en Garuda-vogels op de hoeken, en de gajasimha, deels olifant en deels leeuw, bieden je sterke onderwerpen om te vergelijken. Zet een Thap Mam-figuur naast een Tra Kieu-figuur en bepaal zelf of je stijfheid leest als verlies of als een andere ambitie. Openingstijden en prijzen van het museum stonden bij onze controle op het stadsportaal; controleer ze voordat je gaat.

Vragen van reizigers
Welke zaal moet ik zien als ik maar een half uur heb?
Tra Kieu en Thap Mam vormen de scherpste vergelijking, de een geprezen om zachtheid, de ander om dicht detail. Voeg de Dong Duong-zaal toe als je het boeddhistische hoofdstuk van het verhaal wilt zien.
Waarom verschillen dateringen op labels en in boeken?
Veel stukken zijn gedateerd op stijl, niet op basis van een harde inscriptie, en onderzoekers herzien die oordelen. De Trà Kiệu-sokkel is het duidelijkste geval, met voorstellen die drie eeuwen uiteenliggen.
